PDO - 無文銀銭試論 - 長戸満男

Dziś w ramach serii Publikacje Dostępne On-line zachęcę Czytelników do pracy archeo-numizmatycznej 無文銀銭試論 czyli "Monety mummon ginsen - opracowanie" autorstwa 長戸満男 (Nagato Mitsuo), która jest według mnie najlepszą pozycją na temat tych enigmatycznych numizmatów.

Wyobrażenia mummon ginsen z pracy Gordona Munro "Coins of Japan".

Dlaczego napisałem enigmatycznych? Mummon ginsen to srebrne okrągłe dyski z otworem w środku, których jakość wykonania wskazuje na brak jakiegoś bliżej sprecyzowanego wzorca. Nie ma dwóch identycznych mummon ginsen, występują w wersjach z: inskrypcjami, puncami, wtopionymi dodatkowymi kawałkami srebra, prymitywnymi rysunkami, pustymi awersami i rewersami. Ich powierzchnie są bardzo nieregularne, a ogólne wykonanie bardzo prymitywne. Ich powstanie datuje się na lata 667-672. Nauka zna 120 przykładów tych numizmatów. Wszystkie znaleziska mummon ginsen zlokalizowane były w regonie Kansai. Obiekty te skrywa jednak mgła tajemnicy, nie ma pewności, że pełniły rolę pieniądza. Wielu uczonych twierdzi, że nie ma wystarczających dowodów na, to by nazwać je mianem monet. Przeciwnicy natomiast powołują się na ustęp z drugiej najstarszej kroniki japońskiej - Nihon shoki (日本書紀, skompilowanej w 720 roku), w której pod datą 683 zapisano rozkaz cesarza Temmu: "Od tej pory po wsze czasy używajcie miedzianych pieniędzy, natomiast zaprzestańcie posługiwać się srebrnymi". Zwolennicy tej teorii sądzą, że wydarzenie to miało miejsce, gdy dwór cesarski próbował wprowadzić do obiegu pierwszą japońską keszówkę fuhonsen wycofując przy tym srebrne mummon ginsen. Sceptycy jednak zarzucają, że w tekście tym nie ma pewności, czy rzeczywiście chodzi o te właśnie monety. Przeglądając współczesne opracowania na temat historii japońskiego pieniądza zauważa się jednak, że wiele z nich rozpoczyna jego dzieje od mummon ginsen. Sądzi się jednak, że pełnił on raczej rolę sztabek do większych transakcji, niż pieniądza zdawkowego.

Jeszcze jedna uwaga. Wygląd samej monety zdaje się być bardzo prymitywnym naśladownictwem chińskich keszówek. Trzeba pamiętać, że VII wiek to okres, w którym Japonia kopiowała z Chin wszelkie osiągnięcia cywilizacyjne. Myślę, że mummon ginsen były pewnego rodzaju hybrydami, czymś w rodzaju skrzyżowania keszówki i sztabki.

Link do pracy 長戸満男 (Nagato Mitsuo) jest umieszczony poniżej spisu treści.

Spis treści:

1.Wprowadzenie

2. Raport z prac na stanowisku archeologicznym w dzielnicach Ogura i Betto w Kioto
  (1) Okoliczności
  (2) Podsumowanie prac
  (3) Stanowisko archeologiczne
  (4) Znaleziska

3. Znaleziska monet mummon ginsen na stanowisku w dzielnicach Ogura i Betto w Kioto
  (1) Ogólne informacje o monetach mummon ginsen
  (2) Okoliczności odkrycia artefaktów
  (3) Mummon ginsen z inskrypcją 高志 (Takashi)
  (4) Interpretacja inskrypcji
  [1] Toponim
  [2] Antroponim
  [3] Zaklęcie
  [4] Analiza inskrypcji 高志□

4. Historia badań nad problematyką monet mummon ginsen
  (1) Okres Edo
  (2) Ery Meiji i Taisho
  (3) Era Showa i czasy późniejsze

5. Przykłady znalezisk monet mummon ginsen
  1 Artefakty ze stanowiska w ruinach świątyni Sofuku-ji
  2 Artefakty ze stanowiska przy pozostałościach mostu Karahashi
  3 Artefakty ze stanowiska archeologicznego Kitsunezuka
  4 Artefakty ze stanowiska w ruinach świątyni Ryosen-ji
  5 Artefakty ze stanowiska w wyschniętym korycie rzeki nieopodal zatoki Akanoi
  6 Artefakty ze stanowiska archeologicznego Amagonishi
  7 Artefakty ze stanowiska archeologicznego przy grobowcu Kitano
  8 Artefakty ze stanowiska w ruinach świątyni Kawara
  9 Artefakty ze stanowiska w ruinach chramu w Asuka
  10 Artefakty ze stanowiska archeologicznego Ishigami
  11 Artefakty ze stanowiska w ruinach warsztatu hutniczego w Asuka
  12 Artefakty ze stanowiska w ruinach mennicy w Fujiwara-kyo
  13 Artefakty ze stanowiska archeologicznego Sakurai
  14 Artefakty ze stanowiska w ruinach drugiej przecznicy trzeciej alei prawej strony Heijo-kyo
  15 Artefakty ze stanowiska w ruinach trzeciej przecznicy pierwszej alei prawej strony Heijo-kyo
  16 Artefakty ze stanowiska w ruinach Naniwa-kyo
  17 Artefakty ze stanowiska archeologicznego Funahashi
  18 Artefakt z Minamiyamashiro

6. Analiza artefaktów
  (1) Zestawienie stanowisk archeologicznych (tabela 3)
  (2) Rozmieszczenie geograficzne znalezisk (tabela 4)

7. Badanie monet mummon ginsen
  (1) Klasyfikacja
  (2) Analiza szczegółowa
  [1] Kształt
  [2] Rozmiar
  [3] Waga
  [4] Otwór
  [5] Dodatkowe elementy
  [6] Punce
  [7] Grawerunek
  [8] Barwa
  [9] Plater
  (3) Metoda produkcji

8. Podsumowanie
  Podziękowania
  Uwagi
  Bibliografia
  Tablice


Spis treści w języku oryginalnym:

1．はじめに

2．小倉町別当町遺跡の発掘調査
（１）経緯
（２）概要
（３）遺構
（４）遺物

3．小倉町別当町遺跡出土の無文銀銭
（１）無文銀銭の概要
（２）出土状況
（３）「高志」銘無文銀銭
（４）銘文解釈
【１】地名
【２】人名
【３】吉祥句
【４】「高志□」の検討

4．無文銀銭の研究史
（１）江戸時代
（２）明治・大正
（３）昭和以降

5．無文銀銭の出土例
1　崇福寺跡出土無文銀銭
2　唐橋遺跡出土無文銀銭
3　狐塚遺跡出土無文銀銭
4　霊仙寺遺跡出土無文銀銭
5　赤野井湾遺跡出土無文銀銭
6　尼子西遺跡出土無文銀銭
7　北野古墳出土無文銀銭
8　川原寺跡出土無文銀銭
9　飛鳥板蓋宮伝承地出土無文銀銭
10　石神遺跡出土無文銀銭
11　飛鳥池遺跡出土無文銀銭
12　藤原京左京六条三坊跡出土無文銀銭
13　谷遺跡出土無文銀銭
14　平城京右京二条三坊跡出土無文銀銭
15　平城京右京三条一坊跡出土無文銀銭
16　難波京跡出土無文銀銭
17　船橋遺跡出土無文銀銭
18　南山城跡出土無文銀銭

6．出土遺跡の検討
（１）出土遺構（表３）
（２）出土分布（表４）

7．無文銀銭の検討
（１）無文銀銭の分類（表５・６）
（２）各細部の検討
【１】形状（表７・８）
【２】寸法（表９～11）
【３】重量（表12）
【４】中央孔（表13）
【５】添加片（表14）
【６】刻印（表15）
【７】線刻（表16）
【８】色調（表17）
【９】付着物（表18）
（３）製作技術

8．結語

謝辞
註釈
参考文献
分類表

Link do publikacji: 無文銀銭試論

PDO - Chemical Study of the Medieval Japanese Mochu-sen (Bronze Coins) - Tsutomu Saito, Teruhiko Takahashi, Yuichi Nishikawa

Może zacznę od pytania tym razem. Chciałby je skierować właśnie do Was, Czytelników niniejszego bloga. Czy identyfikacja japońskich monet keszowych nastręcza Wam problemów? Ja się szczerze przyznam, że jednym z największych dla mnie wyzwań jest próba przypisania monety kanei tsuho z czystym rewersem do odpowiedniej mennicy. Brak oznaczenia menniczego i analiza awersu pod kątem odpowiednich zagięć kresek w kaligrafii, która i tak na tych monetach jest jednorodna, jest dla mnie sztuką, której jeszcze nie opanowałem. Zdaję sobie sprawę, że jeśli na kanei tsuho zębów się nie zje, to raczej żadnych efektów nie będzie. Jest jednak coś jeszcze trudniejszego, a mianowicie średniowieczne japońskie prywatne emisje. Mała ilość źródeł oraz brak dobrze opracowanej klasyfikacji tych monet niestety nie pomaga. Ostatnio jednak trafiłem na pewną pracę, która rzuca nieco światła na to zagadnienie.

Strona tytułowa pracy. Źródło: www.imes.boj.or.jp

"Chemical Study of the Medieval Japanese Mochu-sen (Bronze Coins)", czyli "Analiza chemiczna średniowiecznych japońskich monet Mochu-sen (monety z brązu)" jest pracą z pograniczna chemii, metalurgii, archeologii i numizmatyki, a przedmiotem jej badań są zasoby Muzeum Banku Japonii z określonego w tytule okresu. Autorzy w publikacji skupiają się najbardziej na materiale z jakiego monety zostały wykonane, odpowiadają na pytania czy bilon został odlany z rodzimego surowca, czy może z chińskich lub koreańskich importów. W tym celu posługują się metodą izotopową, za pomocą której badają rodzaje atomów ołowiu w numizmatach. W publikacji nie brak również komparatystyki. Monety japońskie wzorowane na chińskich keszówkach często są przyrównywane do pierwowzorów. Wszystkie te dane zebrane w całość dają nam pewne pojęcie o prywatnym mennictwie średniowiecznej Japonii. Praca panów Saito, Takahashi i Nishikawa ma jeszcze jedną mocną stronę. Jest nią klasyfikacja. Muszę przyznać, że dzięki niej temat ten dość mocno mi się rozjaśnił. Przytoczę ją zatem, pokrótce objaśnię i uzupełnię o kilka słów od siebie.

Autorzy podzielili emisje na siedem grup: kajiki-sen (加治木銭), kanode gen'yu (叶手元祐), chikuzen kobu (筑前洪武), heian tsuho (平安通寳), shima-sen (島銭), iutsushi-sen (鋳写銭) i keicho tsuho (慶長通寳). 

Grupa kajiki-sen (加治木銭) obejmuje monety odlewane w mieście Kajiki w domenie klanu Shimazu, a więc są to kobu tsuho (洪武通寳) i daichu tsuho (大中通寳) ze znakami ka (加), ji (治) lub ki (木) na rewersie.  

Do kanode gen'yu (叶手元祐) zaliczają się japońskie imitacje chińskich monet yuan yu tong bao z czasów Północnej dynastii Song, a mianowicie są to gen'yu tsuho (元祐通寳). Różnią się one nieco kaligrafią awersu od pierwowzorów, ale ich charakterystycznymi cechami są oznaczenia rewersu, na które mogły składać się użyte jednocześnie znaki ko (口) i ju (十) umieszczone po obu stronach otworu lub stosowane pojedynczo i umieszczone zawsze na godzinie szóstej znaki ichi (一), ue (上), shin (真) lub inne symbole (np. półksiężyc). Dodam jeszcze od siebie, że znana jest też odmiana monety gen'yu tsuho (元祐通寳) ze znakiem ki (木) na rewersie. Autorzy nie wspomnieli tej wersji zapewne dlatego, że jest ona nieobecna w zbiorach Muzeum Banku Japonii, ale za to odnotowali jeszcze istnienie gen'yu tsuho (元祐通寳) z pustym rewersem (przez co trafiła ona do grupy iutsushi-sen [鋳写銭]). W przypadku tej monety odpowiednią identyfikację należy oprzeć na cechach dystynktywnych kaligrafii awersu.

Chikuzen kobu (筑前洪武) obejmuje monety ze znaną już nam z grupy kajiki-sen (加治木銭) inskrypcją kobu tsuho (洪武通寳). Otóż różnica między tym monetami polega na tym, iż kobu tsuho (洪武通寳) z domen klanu Shimazu powstawały w formach, do stworzenia których, jako monet matek, użyto obiegowych chińskich hong wu tong bao (dynastia Ming). W przypadku ich odpowiedniczek z grupy chikuzen kobu (筑前洪武), monety-matki zostały stworzone w Japonii jedynie wzorując się na chińskiej inskrypcji, niż na samej monecie. W pracy nie ma słowa na temat jakichkolwiek oznaczeń menniczych na rewersach kobu tsuho z odmiany chikuzen kobu (筑前洪武), zatem nie występuje tu problem pomylenia ich z ich odpowiedniczkami kajiki-sen (加治木銭).

Heian tsuho (平安通寳) to grupa monet o inskrypcji tożsamej z nazwą grupy. Jest to bardzo tajemnicza moneta. W Chinach i Korei nie odlano nigdy keszówki z nian-hao (nengo) o treści heian (平安). Cześć uczonych przypisuje jej wietnamskie pochodzenie, jednakże sposób jej wykonania przypomina bardziej japońskie keszówki. Nieznane jest również miejsce jej produkcji. Badacze skłaniają się ku wyspie Kiusiu, a dokładnie prowincji Bungo, ale nie ma na to przekonywujących dowodów. Dodam od siebie, że heian tsuho znana jest z zaledwie 9 znalezisk, z czego 6 zlokalizowanych było w regionie Tohoku (東北地方), czyli północnej części Honsiu. Wyprodukowano ją prawdopodobnie ze złomu chińskiego, ponieważ badanie izotopowe surowca wykazało pochodzenie południowo-chińskie. Istnieje również teoria, traktująca ten numizmat, jako amulet keszowy, a nie jako monetę. Z drugiej strony, przeczy temu kontekst archeologiczny, ponieważ odkrywano ją w towarzystwie bilonu obiegowego.

Shima-sen (島銭) obejmuje bardzo dużą grupę monet o jednej charakterystycznej cesze - prymitywizmie wykonania. Posiadają one bardzo niskiej jakości kaligrafie, które naśladują monety chińskie i kochosen - Dwanaście Monet Starożytnej Japonii. Dużą grupę numizmatów z tej kategorii stanowią jednak te, których inskrypcje nie mają zupełnie żadnego sensu. Shima-sen w przeszłości były uważane za monety wietnamskie. Dziś jednak podpierając się danymi archeologicznymi przypisuje im się czysto japońską proweniencję. Powstawały głównie na wyspie Kiusiu i cyrkulowały lokalnie, zwykle w niewielkiej odległości od mennicy. Produkowano je w wiekach od XIV do XVI. Znane są z wykopalisk w Wietnamie, gdzie trafiały jako monety kupieckie.

Grupa iutsushi-sen (鋳写銭) została podzielona na dwie podgrupy. Iutsushi-sen A - obejmuje bilon do wyprodukowania, którego w roli monet-matek użyto obiegowych chińskich keszówek dynastii: Song, Jin, Yuan i Ming. Iutsushi-sen B dotyczy numizmatów, których monety-matki pochodziły z grupy kochosen. Ważną cechą tych monet jest to, że nie posiadały one żadnych dodatkowych oznaczeń, tylko były czystymi kopiami swoich pierwowzorów. Ta cecha odróżnia je od grup kajiki-sen (加治木銭) i chikuzen kobu (筑前洪武). Badania archeologiczne wykazały, że iutsushi-sen powstawały od XIII do końca XVI wieku.

Ostatnią grupę stanowią monety keicho tsuho (慶長通寳), od nich też bierze ona swoją nazwę. Autorzy publikacji bardzo ostrożnie datują jej produkcję na okres przed 1615 rokiem. Inne źródła pewniej wskazują ostatnie dziesięciolecie XVI wieku. Znane są dwie wersje keicho tsuho (慶長通寳), większa (wcześniejsza) i mniejsza (późniejsza). Młodsza była prawdopodobnie kopią starszej produkowaną dokładnie tak samo, jak monety grupy iutsushi-sen (鋳写銭). Starsze monety używane były w rejonie Edo i Kioto, młodsze na wyspie Kiusiu.

Na zakończenie umieszczam spis treści w wersjach przetłumaczonej i oryginalnej. Link do publikacji znajduje się na samym dole wpisu.

Spis treści:

1. Wprowadzenie - Zapoznanie się z problematyką i kierunkiem badań
2. Przedmiot badań i jego wstępna analiza
(1). Monety kajiki-sen (加治木銭)
(2). Monety kanode gen'yu (叶手元祐)
(3). Monety chikuzen kobu (筑前洪武)
(4). Monety heian tsuho (平安通寳)
(5). Monety shima-sen (島銭)
(6). Monety iutsushi-sen (鋳写銭)
(7). Monety keicho tsuho (慶長通寳)
3. Metody badawcze
(1) Pomiar średnicy i wagi
(2) Badanie izotopowe na obecność ołowiu
4. Wyniki pomiarów
(1) Monety iutsushi kobu i kobu honsen
(2) Monety kajiki-sen
(3) Monety chikuzen kobu
(4) Monety kanode gen'yu i gen'yu honsen
(5) Monety keicho tsuho i iutsushi eiraku
(6) Inne
5. Wyniki badań metodą izotopową
(1) Monety kajiki-sen
(2) Monety kanode gen'yu
(3) Monety chikuzen kobu
(4) Monety heian tsuho
(5) Monety shima-sen
(6) Monety iutsushi-sen
(7) Monety keicho tsuho
6. Wnioski - Zmiany w surowcu monet Mochu-sen


Spis treści w języku oryginalnym:

1. Introduction - Recongnition of the problem and the direction of this paper
2. Measurement material and its preceding research
(1). Kajiki-sen (加治木銭) coins
(2). Kanode gen'yu (叶手元祐) coins
(3). Chikuzen kobu (筑前洪武) coins
(4). Heian tsuho (平安通寳) coins
(5). Shima-sen (島銭) coins
(6). Iutsushi-sen (鋳写銭) coins
(7). Keicho tsuho (慶長通寳) coins
3. Analytical procedure
(1). Dimension and weight measurements
(2). Lead isotope measurements
4. Results of the dimension and weight measurements
(1) Iutsushi kobu and kobu honsen coins
(2) Kajiki-sen coins
(3) Chikuzen kobu coins
(4) Kanode gen'yu and gen'yu honsen coins
(5) Keicho tsuho and iutsushi eiraku coins
(6) Others
5. Results of lead isotope analysis
(1) Kajiki-sen coins
(2) Kanode gen'yu coins
(3) Chikuzen kobu coins
(4) Heian tsuho coins
(5) Shima-sen coins
(6) Iutsushi-sen coins
(7) Keicho tsuho coins
6. Conclusions - Changes in the raw materials of the Mochu-sen coins

Link do publikacji: Chemical Study of the Medieval Japanese Mochu-sen (Bronze Coins)

PDO - Nagasaki boeki-sen: las monedas comerciales del puerto de Nagasaki (1659-1685) - Santiago Blanco

Dziś serię Publikacje Dostępne Online wzbogaci bardzo cenny tekst - artykuł Santiago Blanco "Nagasaki boeki-sen: las monedas comerciales del puerto de Nagasaki (1659-1685)", czyli "Nagasaki boeki-sen. Monety kupieckie z portu Nagasaki (1659-1685)", który ukazał się w ubiegłym roku w czwartym numerze "Revista Numismática Hécate", czyli "Przeglądzie Numizmatycznym Hekate".

Okładka Revista Numismática Hécate. Źródło: www.revista-hecate.org

Dlaczego ten artykuł jest tak cenny? Monety kupieckie produkowane w XVII-wiecznej Japonii sprawiają zbieraczom wiele kłopotów. Nagasaki boeki-sen nie tyle były wzorowane na bilonie Północnej dynastii Song, co w zasadzie stanowiły ich kopie. Bez znajomości podstaw kaligrafii znaków chińskich trudno jest zbieraczowi dostrzec różnice między pierwowzorem, a późniejszym naśladownictwem. Jednym z rozdziałów artykułu jest mały katalog, w którym autor odnotował wszystkie siedem rodzai produkowanych w Nagasaki monet tj. genho tsuho 元豐通寳, shofu genho 祥符元寳, tensei genho 天聖元寳, kayu tsuho 嘉祐通寳, shosei genho 紹聖元寳, kinei genho 熙寧元寳 i jihei genho 治平元寳. Uwzględnił również ich warianty kaligraficzne, ponieważ i ten aspekt monet Północnej dynastii Song został uwzględniony w emisjach japońskich. Spis został wzbogacony o kolorowe zdjęcia numizmatów, co dopełniło jego wartość, jako źródła będącego podstawą na przykład do identyfikacji bilonu we własnej kolekcji.

Artykuł Santiago Blanco nie jest tylko i wyłącznie katalogiem. Tenże stanowi zaledwie jego małą część. Reszta pracy to bardzo przystępnie napisany tekst na temat całego zagadnienia monet kupieckich Nagasaki, ich genezie i roli jaką odegrały w handlu z Wietnamem. Polecam.

Link do publikacji: Nagasaki boeki-sen: las monedas comerciales del puerto de Nagasaki (1659-1685)

The First Round Coins of China (400-118 BC) - H. Gratzer, A. Fishman

Początek bieżącego roku przyniósł niespodziankę wydawniczą numizmatycznego duetu Gratzer - Fishman. O poprzednich pracach panów pisałem już w postach: One Thousand Years of Wu Zhu Coinage (118 BC - AD 958) i The Numismatic Legacy of Wang Mang. Autorzy kontynuują tematykę antycznych chińskich monet keszowych. Przyjrzyjmy się zatem, cóż nowego możemy w publikacji uświadczyć.

Tytuł "The First Round Coins of China (400-118 BC)", czyli "Pierwsze okrągłe monety Chin (400-118 p.n.e.) jest znamienny. Opiewa on okres, w którym doszło do transformacji pieniężnej Kraju Środka, w którym pożegnano monety-noże, monety-szpadle, mrówcze nosy, a wprowadzono do obiegu wygodniejszy, bo okrągły, bilon. Autorzy postanowili podzielić pracę na dwie części tematyczne. Pierwsza jest poświęcona wszystkim znanym nauce okrągłym keszówkom Okresu Walczących Królestw umyślnie pomijając monetę ban liang państwa Qin. Ta zaprezentowana została w drugiej części pracy, którą ekskluzywnie poświęcono ban liangom wszystkich okresów, a więc: państwa Qin, dynastii Qin i dynastii Han.

Mocną stroną pracy jest duża liczba kolorowych zdjęć. Monety nieosiągalne dla autorów zostały przedstawione w formie czarno-białych rycin. Bardzo pomocnym dodatkiem są również wyobrażenia falsyfikatów współcześnie produkowanych na szkodę kolekcjonera. Każda moneta w pracy została opatrzona identyfikatorem oraz danymi metrycznymi. Podróbki dodatkowo zyskały krótki opis ich cech szczególnych.

Oczywiście nie mogę tu również pominąć wartości merytorycznej pracy, bo nie jest ona tylko i wyłącznie albumem z numizmatami. Autorzy zadbali by opisywany antyczny chiński pieniądz był prezentowany na tle historycznym wraz z ciekawostkami i z paleograficznymi objaśnieniami zawiłej kaligrafii. O ile późniejsze monety keszowe są łatwe do odczytania, tak antyczny system znaków chińskich sprzed dynastii Qin charakteryzujący się brakiem standardu nastręcza wiele trudności w odcyfrowaniu. Pismo chińskie ujednolicono dopiero po zjednoczeniu w 221 r.p.n.e.

Myślę, że praca "The First Round Coins of China (400-118 BC)" jest niezbędna dla zbieracza rzadkich starożytnych monet keszowych. Tytuł ten wpisuje się w zasadę: "kup książkę, zanim kupisz monetę". Niestety antyk chiński jest bardzo chętnie podrabiany i szczerze przyznam, że nasz rodzinny rynek numizmatyczny również pada ofiarą tego procederu. Proszę zatem zachować czujność, zdobywać wiedzę i się bronić, bo dzięki takim osobą jak Gratzer - Fishman, jest czym!

 

On the Function of Cowries in Shang and Western Zhou China - Li Yung-Ti

W 2003 roku na łamach periodyku "Journal of East Asian Archaeology", czyli "Przeglądu Archeologicznego Azji Wschodniej" ukazał się bardzo ciekawy artykuł na temat roli muszli kauri w społeczeństwie chińskim w epoce dynastii Shang (1600-1046 p.n.e.) i Zachodniej dynastii Zhou (1045-771 p.n.e.). Tekst jest o tyle ciekawy, iż autor podaje w wątpliwość stan obecnej wiedzy rewidując przy tym dotychczasowy dorobek naukowy pod kątem błędnej interpretacji źródeł.

Każdy numizmatyk zainteresowany monetami keszowymi w początkowym okresie zbieractwa zadaje sobie pytanie: która moneta keszowa jest najstarsza? Gdy tylko sięgnie po źródło np. katalogi Hartilla lub Jena, lub jeszcze sprawdzi w źródłach internetowych okaże się, że pierwszą odnotowaną keszówką będzie... muszla kauri. Ja sam wiele lat temu zadałem sobie pytanie: jak takie coś mogło być monetą? Podług większości źródeł dotyczących historii chińskich środków płatniczych muszle kauri, u nas znane pod nazwą porcelanek, oraz ich kościane, kamienne, nefrytowe i brązowe imitacje były pieniądzem w pełnym tego słowa znaczeniu. Li Yung-Ti w artykule "On the Function of Cowries in Shang and Western Zhou China", czyli "O roli muszli kauri w Chinach w okresie dynastii Shang i Zachodniej dynastii Zhou" mierzy się z tą tezą wykazując, że jest to prawda, ale nie w takim stopniu, jak kreują to obecnie źródła.

Według autora teksty klasyczne oraz inskrypcje pochodzące z brązów współczesnych artefaktom muszli kauri zostały błędnie zinterpretowane. Wynikające z nich wnioski nauka następnie powielała bez namysłu, aż stały się ogólnie uznawaną normą. Ponowna analiza tekstów wykazała, że takie pojęcia, jak bogactwo, wartość czy pieniądze często były błędnie łączone z terminem muszli kauri. Zabytki piśmiennictwa jednoznacznie zdają się wskazywać, że porcelanki były pieniądzem tylko w środkowym okresie epoki Zachodniej dynastii Zhou, czyli gdzieś około X-IX wieku p.n.e. W pozostałych jej częściach oraz w poprzedzającej ją epoce dynastii Shang muszle kauri pełniły rozmaite role, od ozdób przez wyznaczniki: statusu społecznego, rangi, płci, wieku, przynależności do grupy społecznej, po funkcje religijne, takie jak dewocjonalia, amulety czy przedmioty o charakterze sepulkralnym.

Czy tekst ten jest rewolucyjny? Jednoznacznie nie odpowiem na to pytanie. Myślę, że świadczy on o pewnej tendencji w nauce, jaka miała miejsce na przełomie XX i XXI wieku. Otóż pojawiła się wówczas potrzeba ponownej krytyki tekstów starożytnych i ich reinterpretacji. Otwarcie Chin na świat oraz postęp w dziedzinie systemów komunikacji ułatwił badania nad historią pieniądza Azji Wschodniej. Szczególnie proces ten przyczynił się do rozwoju studiów w ośrodkach naukowych Chin, Korei i Japonii.

Magic Coins of Java, Bali and the Malay Peninsula. Thirteenth to Twentieth Centuries - Joe Cribb

"Magic Coins of Java, Bali and the Malay Peninsula. Thirteenth to Twentieth Centuries", czyli po polsku "Magiczne monety Jawy, Bali i Półwyspu Malajskiego. Od XIII do XX wieku." to katalog amuletów monetopodobnych. Nie jest to publikacja poświęcona stricte keszówkom, ale zawarte w niej wyobrażenia indonezyjskich gobogów czynią ją wartą odnotowania.

Pośród 333 zaprezentowanych przez Joe Cribba numizmatów wiele miejsca poświęcono amuletom keszowym zwanym gobog lub gobog wayang. Pierwsze talizmany tego typu powstały w okresie istnienia państwa Majapahit (1293–1527). Ich kształt, sposób przedstawiania wyobrażeń awersu i rewersu oraz technika wykonania nie pozostawiają wątpliwości, że powstały one pod chińskim wpływem. Szczególne podobieństwo wykazują amulety z wyobrażeniami konia lub słonia, które zdają się być imitacjami chińskich żetonów do gry w wyścigi konne. Ponadto awersy i rewersy gobogów opatrzone zostały reliefami przedstawiającymi: bóstwa hinduistyczne, sceny z Mahabharaty (महाभारतम्), legendarne postacie (szczególnie lubianym motywem była opowieść o księciu Panjim), władców, zwierzęta, motywy roślinne, istoty mityczne, różnego rodzaju hinduskie symbole religijne, itd. Mimo upadku państwa Majapahit i pojawienia się islamu na Archipelagu Sundajskim produkcja amuletów nie ustała. Można śmiało stwierdzić, że w przypadku gobogów doszło do pewnego rodzaju synkretyzmu. Wiele z nich posiadało awers wykonany tradycyjnie podług majapahitańskich wzorców, natomiast rewersy zwykle opatrzone zostały arabską inskrypcją wychwalającą Allaha. Tego typu amulety produkowano aż do XX wieku.

 

Imperium Majapahit. Źródło: Wikipedia

Myślę, że książka Joe Cribba jest niezbędna dla zbieracza amuletów keszowych z Azji Południowo-Wschodniej. Pozwala ona nie tylko usystematyzować kolekcję, ale także przestrzec przed podróbkami. Gobogi z czasów majapahitańskich należą do rzadkości, przez co bardzo chętnie się je dziś podrabia. Po drugie, wielu sprzedawców oferuje amulety z czasów Majapahit w rzeczywistości sprzedając ich XVII-XIX-wieczne naśladownictwa. Prezentowana publikacja pozwoli zbieraczowi się przed takim problematycznym zakupem uchronić.

Na zakończenie załączam spis treści publikacji:

Podziękowania

Wstęp
1. Treść i układ pracy
2. Materiał badawczy i aparat naukowy
3. Klasyfikacja i rozplanowanie
4. Datacja i funkcje

Katalog:
Grupa 1 Jawa - od końca wieku XIII do XV (numery 1-78)
Grupa 2 Jawa - od końca wieku XIV do XVI (numery 79-94)
Grupa 3 Jawa - od końca wieku XIV do XVI (numery 95-102)
Grupa 4 Jawa - od wieku XVI do XVII (numery 103-28)
Grupa 5 Jawa - od wieku XV do XVI (numery 129-42)
Grupa 6 Jawa - od wieku XV do XVI (numery 143-53)
Grupa 7 Jawa - od wieku XV do XX (numery 154-74)
Grupa 8 Jawa - od wieku XV do XIX  (numery 175-81)
Grupa 9 Jawa - od wieku XV do XVIII  (numery 182-7)
Grupa 10 Jawa - od wieku XV do XVIII (numery 188-97)
Grupa 11 Jawa - od lat 70-tych do 90-tych XIX wieku (numery 198-217)
Grupa 12 Półwysep Malajski - od początku wieku XX do lat 60-tych (numery 218-27)
Grupa 13 Półwysep Malajski - lata 50-te i 60-te wieku XX (numery 228-41)
Grupa 14 Bali - od początku wieku XX do lat 70-tych (numery 242-8)
Grupa 15 Jawa i Półwysep Malajski - wiek XIX (numer 249)
Grupa 16 Jawa - od lat 50-tych do 80-tych XX wieku (numery 250-9)
Grupa 17 Półwysep Malajski - lata 50-te i 60-te wieku XX (numery 260-87)
Grupa 18 Półwysep Malajski - lata 50-te i 60-te wieku XX (numery 288-327)
Grupa 19 Malezja i Tajlandia - lata 90-te XX wieku (numery 328-33)

Bibliografia

Załączniki
1. Zbiory muzealne i kolekcje prywatne
2. Arabskie i malajskie inskrypcje

Indeksy
1. Wyobrażenia
2. Elementy graficzne
3. Ogólne

Tablice
Magiczne monety
Materiał porównawczy

Spis treści w języku oryginalnym:

Acknowledgements

Introduction
1. Content and Arrangement
2. Collection and Scholarship
3. Classification and Designs
4. Dating and Function

Catalogue:
Series 1 Java late 13th-15th century (nos 1-78)
Series 2 Java late 14th-16th century (nos 79-94)
Series 3 Java late 14th-16th century (nos 95-102)
Series 4 Java 16th-17th century (nos 103-28)
Series 5 Java 15th-16th century (nos 129-42)
Series 6 Java 15th-16th century (nos 143-53)
Series 7 Java 15th-20th century (nos 154-74)
Series 8 Java 15th-19th century (nos 175-81)
Series 9 Java 15th-18th century (nos 182-7)
Series 10 Java 15th-18th century (nos 188-97)
Series 11 Java 1870s-90s (nos 198-217)
Series 12 Malay Peninsula 1900s-60s (nos 218-27)
Series 13 Malay Peninsula 1950s-60s (nos 228-41)
Series 14 Bali 1900s-70s (nos 242-8)
Series 15 Java or Malay Peninsula 19th century (no. 249)
Series 16 Java 1950s-80s (nos 250-9)
Series 17 Malay Peninsula 1950s-60s (nos 260-87)
Series 18 Malay Peninsula 1950s-60s (nos 288-327)
Series 19 Malaysia or Thailand 1990s (nos 328-33)

Bibliography

Appendices
1. Museum and Private Collections
2. Arabic and Malay Inscriptions

Indexes
1. Designes
2. Design Elements
3. General

Plates
Magic Coins
Comparative Material

PDO - Descriptions and Illustrations to Accompany “Picture Album of 100 Korean Amulets (朝鮮繪錢百影集)” - 尚古齋, Craig Greenbaum

Kolejną publikacją dostępną on-line jaką chciałbym polecić jest katalog poświęcony koreańskim amuletom keszowym "Descriptions and Illustrations to Accompany «Picture Album of 100 Korean Amulets»", czyli "Uzupełniony o opisy i wizerunki «ilustrowany album 100 amuletów koreańskich»". Praca jest anglojęzycznym uzupełnieniem do wydanego gdzieś koło 1910-1920 roku 朝鮮繪錢百影集 (Chosŏn hoejŏn paeg yŏng chip) autorstwa 尚古齋 (Sang Go Jae lub Shang Gu Zhai). Anglojęzyczne opracowanie powstało w 2010 roku za sprawą Craiga Greenbauma.

Okładka "Descriptions and Illustrations to Accompany «Picture Album of 100 Korean Amulets»"

Craig Greenbaum wykonał tytaniczną pracę. Do każdego amuletu zaprezentowanego w 朝鮮繪錢百影集 dodał opis, w którym zawarł objaśnienia inskrypcji i rysunków z odniesieniami do klasycznej chińskiej literatury (poezja, prace konfucjańskie i taoistyczne). Ponadto zawarł również odniesienia do bardzo skromnej (ale zawsze) w tym względzie literatury Zachodu. Jeśli dany numizmat był prezentowany w pracach: "Corean Coin Charms and Amulets" Ramsdena, "Corean Coin Charms and Amulets A Supplement" Starra, "The Five Blessings and Korean Coin Charms: Psychocultural Analysis" Hutchinsa czy wreszcie "Trial Listing Korean Charms and Amulets" Mandela, to jest to odnotowane w przez Greenbauma.

Okładka 朝鮮繪錢百影集

Oryginalna praca 朝鮮繪錢百影集 zawierała tylko i wyłącznie czarno-białe ryciny. Autor uzupełnienia oprócz opisów dodał również dobrej jakości kolorowe zdjęcia amuletów, pochodzące z koreańskich katalogów aukcyjnych Hwadong. Dzięki temu obejrzeć możemy: pięknie zachowane: kolorowe amulety 自求多福 永言配命, szcześciokątne 康衢謠擊壤歌 富潤屋德閏身, ażurowe 太平萬歲, kwieciste 長命守富貴, zawieszkowe 壽福康寧 富貴多男, moneto-podobne 吾君萬年 黃羅朱芾, odważniko-podobne 壽富 康寧 i wiele innych. Polecam pracę choćby i dla samego pooglądania numizmatów.

Link do publikacji: Descriptions and Illustrations to Accompany "Picture Album of 100 Korean Amulets"